I
Haree took, buat-di’ak ida tan
aumenta tiha iha ohin loron ne’e
ba ó-nia rekoñesimentu/matenek-laek.
Ó la hatene, ó lakohi
buka dalan atubele hatene
katak ó la hatene buat ida kona-ba ó-nia an rasik.
Buat-nabilan hotu-hotu hosi vaidade
maksadik ida-ne’e bá ne’ebé ona?
Ohin, morin tentadór sira-ne’ebé
buat-mamuk nian iha-ne’ebé?
Ó hetok besik, Belun,
ba matenek kona-ba
ó-nia matenek-laek rasik!
II
Ó lembra ka lae
ó-nia kalan dukur-laek sira
iha tempu uluk,
bainhira rai-naroma hakbesik
daudaun no ó sente ta’uk
katak saida be ó hanoin ne’e
mak ó-nia matenek-laek?
Ó hetok besik
besik liu no liután
ba rai-naroma dadeer loos nian,
hafoin kalan rohan-laek lahó dukur
ho paizajen be halo laran-taridu...
Matenek-laek dala ruma
bele parese dada fuan tebes
atu kaer no hatama ó ba ninia rede
durante tinan-atus wa’in matenek-laek nian...
Matenek-laek
bele sai tentasaun
nune’e ó la konsege haree
ninia frakeza sira-ne’ebé resikliu
no ó la laran-moris katak ne’e só mate-klamar...
Ó lembra ka lae
ó-nia kalan dukur-laek sira
iha tempu uluk,
bainhira rai-naroma hakbesik
daudaun no ó sente ta’uk
katak saida be ó hanoin ne’e
mak ó-nia matenek-laek?
Ó hetok besik
besik liu no liután
ba rai-naroma dadeer loos nian,
hafoin kalan rohan-laek lahó dukur
ho paizajen be halo laran-taridu...
Matenek-laek dala ruma
bele parese dada fuan tebes
atu kaer no hatama ó ba ninia rede
durante tinan-atus wa’in matenek-laek nian...
Matenek-laek
bele sai tentasaun
nune’e ó la konsege haree
ninia frakeza sira-ne’ebé resikliu
no ó la laran-moris katak ne’e só mate-klamar...
III
Simu tiha koroa liurai-feto iluzaun nian,
nia sai maka’as
enkuantu
ó fó ba nia beran ne’e.
Ó husu tiha ó-nia an ka lae
karik nia ne’e sé loos,
tanba nia hatene ó-nia lia-subar sira hotu,
ó-nia mukit sira hotu,
ó-nia karan imajináriu sira hotu
no nia atrai ó-nia fuan
só atu ó bele sai ninia atan haraik-an?
Se ó la hatene, hatene took katak ninia tempu sei to’o
bainhira ó-nia lia-husu sira-ne’ebé halo fuan kanek
sei sai paizajen dukur-laek
ba ema sira-ne’ebé hakarak hatene—
dukur-laek be sei mai tebes—
ba ema ne’ebé buka
nafatin hela ninia
dalan ba uma.
Simu tiha koroa liurai-feto iluzaun nian,
nia sai maka’as
enkuantu
ó fó ba nia beran ne’e.
Ó husu tiha ó-nia an ka lae
karik nia ne’e sé loos,
tanba nia hatene ó-nia lia-subar sira hotu,
ó-nia mukit sira hotu,
ó-nia karan imajináriu sira hotu
no nia atrai ó-nia fuan
só atu ó bele sai ninia atan haraik-an?
Se ó la hatene, hatene took katak ninia tempu sei to’o
bainhira ó-nia lia-husu sira-ne’ebé halo fuan kanek
sei sai paizajen dukur-laek
ba ema sira-ne’ebé hakarak hatene—
dukur-laek be sei mai tebes—
ba ema ne’ebé buka
nafatin hela ninia
dalan ba uma.
IV
Ó hetok besik, Oan, ho simplisidade
no, dala ruma, hakbesik ne’e
halo laran-susar tebes...
Nia loke ó-nia dúvida sira hotu,
ó-nia laran-lametin sira hotu,
no ó-nia neon-susar bele sai fatál ba ó.
Keta ta’uk, ne’e la’ós ba ó, ó-nia an loloos,
maibé ne’e ba nia,
ida-ne’ebé ó imajina nu’udar ó-nia an,
nia mak ó defende
dala atus ba atus iha loron ida,
nia mak ó fó-sala dala rihun ba rihun,
atu perdua nia dala rihun sanulu resin
iha kada momentu.
V
O, tebes ó hakarak hatene
saida mak bele lori ó ba ne’ebá,
iha fatin be ó la hatene katak ó iha!...
Ó konserteza sei bá ne’ebá,
maibé ó sei ta’uk perigu
ne’ebé kompostu hosi
perigu ki’ik biliaun ba biliaun
be hafuhu hela ó iha kada hakat.
La di’ak liu ka atu hatene
katak nia sempre hamaluk ó,
no atu simu nia nu’udar
ó-nia maluk iha viajen?
VI
Ó ta’uk tanba
ó sei bele lakon
direitu ba matenek-laek,
no besik atu nakdada ba bulak
tan buat-laiha be la bele dehan sai,
ne’ebé karik ó bolu ho naran kaos
iha ó-nia momentu sira be di’ak liu...
Tarutu buat-oioin nian
dada ó hanesan iman ida.
Maibé, iha ó-nia an kle’an bá,
eziste hakmatek...
No hakmatek ida-ne’e falun ó
ho ninia sinfonia nonook,
dala ruma,
dala barak liu,
sempre...
VII
Ó hetok besik ho mota
“Hatene ka la hatene”.
Ó prontu ka lae atu hakur nia?
Nia halo ta’uk!...
Nia suli iha ó-nia matan
ne'ebé nakloke luan hela,
maibé seidauk bele haree.
VIII
Ó hetok besik
ho pergunta boot, Oan!...
Ó prontu ka lae atu hatene ninia resposta?
Saida ne’ebé satan ó atu la haree,
ho dalan paradoksál, karik mak saida
ne’ebé bele tulun ó atu hetan nia...
Ó prontu ka lae atu la’o ba oin nafatin?
Ka karik besik liu, sé mak hatene?
Ó hola parte ka lae
iha asaun harahun estátua
sira-ne’ebé hahi’i ó-nia di’ak/aat?
Sira sei rahun tuir sira-nia dalan rasik
enkuantu ó bele harii fali seluk,
ne’ebé mós buat folin-laek,
tuir ó-nia hakarak livre.
IX
Ó hetok besik ho simplisidade,
no obstákulu sira be taka ó-nia dalan
sei la duvida atu foti forma sira
be fó-ameasa boot liuhotu!
No dala ruma—
maski iha momentu ne’ebá
karik sira parese maksadik—
sira sei koko buat hotu-hotu
atu hapara ó iha dalan...
X
Ó hetok besik
ho simplisidade boot, Oan!
Karik ó sei ta’uk dalan,
iha-ne’ebé ó sei hetok mesak...
XI
Sá mak ó hanoin ne’e bele hapara ó,
ne’ebé parese maka’as tebes,
maski, tuir loloos, ne’e só iluzaun,
husu took ó-nia an rasik, “Ne’e saida?”
Ó hetok besik,
perigu mós hetok boot
tanba faxíniu baliza-laek
hosi nuansa irrealidade,
ne’ebé bele atraza ó
se ó ladún
metin.
XII
Ó hetok besik ho saida mak...
Ó prontu ka lae?
Official Tetum version: Yohanes Manhitu
Ó hetok besik, Oan, ho simplisidade
no, dala ruma, hakbesik ne’e
halo laran-susar tebes...
Nia loke ó-nia dúvida sira hotu,
ó-nia laran-lametin sira hotu,
no ó-nia neon-susar bele sai fatál ba ó.
Keta ta’uk, ne’e la’ós ba ó, ó-nia an loloos,
maibé ne’e ba nia,
ida-ne’ebé ó imajina nu’udar ó-nia an,
nia mak ó defende
dala atus ba atus iha loron ida,
nia mak ó fó-sala dala rihun ba rihun,
atu perdua nia dala rihun sanulu resin
iha kada momentu.
V
O, tebes ó hakarak hatene
saida mak bele lori ó ba ne’ebá,
iha fatin be ó la hatene katak ó iha!...
Ó konserteza sei bá ne’ebá,
maibé ó sei ta’uk perigu
ne’ebé kompostu hosi
perigu ki’ik biliaun ba biliaun
be hafuhu hela ó iha kada hakat.
La di’ak liu ka atu hatene
katak nia sempre hamaluk ó,
no atu simu nia nu’udar
ó-nia maluk iha viajen?
VI
Ó ta’uk tanba
ó sei bele lakon
direitu ba matenek-laek,
no besik atu nakdada ba bulak
tan buat-laiha be la bele dehan sai,
ne’ebé karik ó bolu ho naran kaos
iha ó-nia momentu sira be di’ak liu...
Tarutu buat-oioin nian
dada ó hanesan iman ida.
Maibé, iha ó-nia an kle’an bá,
eziste hakmatek...
No hakmatek ida-ne’e falun ó
ho ninia sinfonia nonook,
dala ruma,
dala barak liu,
sempre...
VII
Ó hetok besik ho mota
“Hatene ka la hatene”.
Ó prontu ka lae atu hakur nia?
Nia halo ta’uk!...
Nia suli iha ó-nia matan
ne'ebé nakloke luan hela,
maibé seidauk bele haree.
VIII
Ó hetok besik
ho pergunta boot, Oan!...
Ó prontu ka lae atu hatene ninia resposta?
Saida ne’ebé satan ó atu la haree,
ho dalan paradoksál, karik mak saida
ne’ebé bele tulun ó atu hetan nia...
Ó prontu ka lae atu la’o ba oin nafatin?
Ka karik besik liu, sé mak hatene?
Ó hola parte ka lae
iha asaun harahun estátua
sira-ne’ebé hahi’i ó-nia di’ak/aat?
Sira sei rahun tuir sira-nia dalan rasik
enkuantu ó bele harii fali seluk,
ne’ebé mós buat folin-laek,
tuir ó-nia hakarak livre.
IX
Ó hetok besik ho simplisidade,
no obstákulu sira be taka ó-nia dalan
sei la duvida atu foti forma sira
be fó-ameasa boot liuhotu!
No dala ruma—
maski iha momentu ne’ebá
karik sira parese maksadik—
sira sei koko buat hotu-hotu
atu hapara ó iha dalan...
X
Ó hetok besik
ho simplisidade boot, Oan!
Karik ó sei ta’uk dalan,
iha-ne’ebé ó sei hetok mesak...
XI
Sá mak ó hanoin ne’e bele hapara ó,
ne’ebé parese maka’as tebes,
maski, tuir loloos, ne’e só iluzaun,
husu took ó-nia an rasik, “Ne’e saida?”
Ó hetok besik,
perigu mós hetok boot
tanba faxíniu baliza-laek
hosi nuansa irrealidade,
ne’ebé bele atraza ó
se ó ladún
metin.
XII
Ó hetok besik ho saida mak...
Ó prontu ka lae?
Official Tetum version: Yohanes Manhitu
No comments:
Post a Comment